Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm có ý nghĩa nhân văn nhưng liệu có giải quyết triệt để vấn đề? Chuyên gia giáo dục phân tích nguyên nhân gốc rễ của việc dạy thêm, học thêm hiện nay.
1. Thông tư 29 – Giải pháp cho dạy thêm, học thêm?
Mới đây, Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư 29 nhằm siết chặt việc dạy thêm, học thêm với mục tiêu đảm bảo sự công bằng trong giáo dục, giảm áp lực cho học sinh. Theo đó, dạy thêm, học thêm chỉ được tổ chức khi có nhu cầu thực sự, không mang tính chất ép buộc, không nhồi nhét kiến thức và phải đảm bảo sức khỏe học sinh. Thông tư cũng quy định rõ các đối tượng được dạy thêm trong nhà trường nhưng không thu tiền, thể hiện tính nhân văn và hướng đến giáo dục chất lượng.
Tuy nhiên, liệu thông tư này có thể giải quyết dứt điểm tình trạng học thêm tràn lan? Chuyên gia giáo dục cho rằng, vấn đề không chỉ nằm ở việc cấm đoán mà còn liên quan đến chất lượng giáo dục tại các trường công lập, chế độ đãi ngộ giáo viên và tâm lý phụ huynh.
2. Gốc rễ của vấn đề dạy thêm, học thêm2.1. Giáo dục vẫn nặng nề thi cử, điểm số
Dù chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã thay đổi theo hướng giảm truyền thụ kiến thức một chiều, thực tế nhiều trường vẫn chạy theo điểm số, bằng cấp và thi cử. Học sinh buộc phải học thêm để đáp ứng các kỳ thi, đạt điểm cao trong học bạ hoặc có đủ chứng chỉ để xét tuyển.
“Hướng giải quyết bài toán dạy thêm, học thêm trước hết phải làm rõ vai trò của nhà trường trong thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới: Liệu giáo viên đã thực sự đổi mới phương pháp giảng dạy hay vẫn đánh đố học sinh trong kiểm tra, đánh giá?” – TS Nguyễn Tùng Lâm nhận định.
2.2. Chất lượng giáo dục không đồng đều giữa các trường
Hiện nay, hệ thống giáo dục có sự phân hóa rõ rệt:
- Trường công lập thường quá tải, sĩ số lớp học đông, thiếu cơ sở vật chất.
- Trường tư thục chất lượng cao có học phí cao, tuyển chọn đầu vào khắt khe.
- Trường vùng sâu, vùng xa thiếu điều kiện dạy học, giáo viên phải kiêm nhiệm nhiều môn.
Do đó, phụ huynh luôn có xu hướng chọn trường tốt nhất cho con, tạo ra cuộc đua điểm số và dạy thêm, học thêm vẫn diễn ra.
2.3. Thu nhập giáo viên chưa đảm bảo cuộc sống
Một thực tế không thể phủ nhận là nhiều giáo viên phải dạy thêm để tăng thu nhập. Lương giáo viên hiện nay chưa đủ trang trải cuộc sống, khiến nhiều người phải tìm thêm nguồn thu nhập bên ngoài. Điều này dẫn đến tình trạng giáo viên ra bài khó, đánh đố học sinh nhằm thúc đẩy nhu cầu học thêm.
3. Giải pháp nào để giảm bớt dạy thêm, học thêm?
3.1. Đảm bảo chất lượng giáo dục đồng đều
Bộ GD&ĐT cần có chiến lược để nâng cao chất lượng giáo dục tại tất cả các trường, tránh tình trạng phụ huynh đổ xô cho con vào trường top:
- Đầu tư cơ sở vật chất, giảm sĩ số lớp học.
- Trao quyền tự chủ cho các trường để tuyển chọn giáo viên, nâng cao chất lượng giảng dạy.
- Công khai chất lượng giáo dục để phụ huynh không phải chạy đua tìm trường tốt nhất.
3.2. Cải thiện thu nhập cho giáo viên
Khi giáo viên có thu nhập ổn định, đảm bảo cuộc sống, họ sẽ tập trung vào giảng dạy thay vì tìm cách kiếm thêm từ dạy thêm:
- Tăng lương và phúc lợi cho giáo viên.
- Xây dựng cơ chế thưởng dựa trên chất lượng giảng dạy thay vì thành tích thi cử.
3.3. Đổi mới phương pháp giảng dạy, giảm áp lực thi cử
Để học sinh không phải chạy theo điểm số, Bộ GD&ĐT cần:
- Giảm số lượng kỳ thi học sinh giỏi mang tính hàn lâm, ít ứng dụng thực tế.
- Đổi mới cách đánh giá học sinh theo hướng phát triển năng lực thay vì chỉ dựa vào bài kiểm tra.
- Khuyến khích mô hình học tập sáng tạo, giúp học sinh có thể tự học, tự nghiên cứu thay vì lệ thuộc vào học thêm.
4. Nhìn ra thế giới: Cách các nước kiểm soát dạy thêm, học thêm
Ở nhiều quốc gia tiên tiến, không có khái niệm dạy thêm tràn lan vì họ đã có những chính sách phù hợp:
- Phần Lan: Học sinh chỉ học một buổi/ngày, chương trình nhẹ nhàng, tập trung phát triển kỹ năng.
- Singapore: Có hệ thống đánh giá năng lực học sinh từ sớm để hướng nghiệp phù hợp.
- Nhật Bản: Trường học mở rộng chương trình ngoại khóa, giúp học sinh phát triển toàn diện thay vì chỉ tập trung vào học lý thuyết.
Ở Việt Nam, nếu chất lượng giáo dục đồng đều và phương pháp giảng dạy đổi mới, việc dạy thêm, học thêm sẽ không còn là nhu cầu thiết yếu.
5. Hướng đến một nền giáo dục không cần dạy thêm, học thêm
Dạy thêm, học thêm không chỉ là vấn đề của học sinh hay giáo viên mà còn liên quan đến chất lượng giáo dục, chính sách tuyển sinh và thu nhập giáo viên. Thông tư 29 là một bước tiến quan trọng nhưng chưa thể giải quyết triệt để gốc rễ của vấn đề.
Để hướng đến một nền giáo dục không cần dạy thêm, học thêm, cần có những đổi mới thực sự từ Bộ GD&ĐT, nhà trường và cả phụ huynh. Học sinh cần được học tập trong môi trường công bằng, phát triển toàn diện và không bị áp lực bởi thi cử, điểm số.
Bạn nghĩ gì về việc siết chặt dạy thêm, học thêm? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn nhé!
Tham khảo thêm:
- Singapore xóa bỏ kỳ thi giữa năm với cấp tiểu học và THCS
- Dự kiến cho phép giáo viên dạy thêm bên ngoài với học sinh của lớp mình
- Chính sách giáo dục mới từ tháng 2/2025: Giáo viên cần biết
